Help, onze voorzieningen verdwijnen!
Help. De voorzieningen in gemeenten dreigen te sneuvelen. Door bezuinigingen, door krimp. Minder inkomsten, minder inwoners: rampenscenario’s tekenen zich af. Nee, niet iets om te onderschatten. Zo hoorde ik van een stad van 150.000 inwoners. Ze hebben nu vier bibliotheek-locaties. En door al die misère zouden er twee kunnen sneuvelen. Dat zou betekenen – ik hoop niet dat er kinderen meelezen – dat bezoekers opeens twee in plaats van één kilometer moeten fietsen om een biebboek te lenen. Dat is natuurlijk verschrikkelijk. Er wordt gedacht over nationale hulpacties; leeft Mies Bouwman eigenlijk nog?
Nog zo’n rampenverhaal, ik hoop dat u het telefoonnummer van stichting Correlatie bij de hand heeft. Een stad met 160.000 inwoners. Heeft twee zwembaden. En, inderdaad uw ergste vermoedens worden waarheid, één van die twee baden staat op de nominatie om gesloten te worden.
En zo rijgt het ene trieste verhaal zich aan het andere.
Het is maar zeer de vraag of al die inwoners van die steden de gevolgen van deze diepe, diepe crisis ooit te boven zullen komen. En dan die kids. Gruwelijk. Dat zijn natuurlijk de kwetsbaarsten. Ik stel me voor dat ze zich de rest van hun leven de lange rijen wachtenden bij die twee bibliotheken zullen herinneren. Hoe onverzettelijke moeders en vaders wit weggetrokken urenlang in de rij stonden, om toch die zo gewenste bibliotheekboeken te bemachtigen. Chapeau!
En natuurlijk. Vroeger zou dat allemaal geen probleem zijn geweest. Dan was je al blij als er überhaupt binnen een straal van 10 kilometer een zwembad was. Of een bieb. Voor die enkele keer dat je daar naar toe ging (want bij beide instellingen stonden zelden files).Vroeger, toen iedereen een auto had, of tenminste een goede fiets.
En weet je, ook tegenwoordig is het voor de meeste mensen geen enkel probleem. Zo hebben we in dit land een ‘Landelijke vereniging voor kleine kernen’. Ja, echt waar. En die heeft onderzocht hoe erg we het vinden als er niet overal een zwembad is, een bieb of zelf een winkeltje. Dat je daar vaak kilometers voor moet fietsen. En dat vinden ze geen enkel probleem!!!
(ja, inderdaad, dat zijn drie uitroeptekens). Hoeveel van die kleinere-kernen-bewoners zouden er zijn? Is dat de helft?
En voordat u nu begint te sputteren, één vraag.
Afgelopen zomer in Frankrijk geweest?
En hoe ver rijden was de eerste Supermarché?
Tien, vijftien kilometer?
Nog verhongerde Fransen gezien…?
-------
Foto boven:nieuw buurthuis in Delft (foto: Gerard Stolk)
Venhoop
loopt rond in onze wereld van het RUIMTEVOLK en bericht daarover op eigen wijze. info@ruimtevolk.nl
Print dit artikel
Erg treffend! Geeft maar weer aan dat de perceptie van afstand in Nederland een hele andere is dan die in bijvoorbeeld Frankrijk. We zijn verwend geraakt, wat ook blijkt uit onderzoeken als het gaat om de 'reisbereidheid' in geval van woon-werk en zelfs woon-vrije tijd.
Onze wereld wordt letterlijk en figuurlijk steeds kleiner en dat zie je terug in ons gedrag. Of zou het te maken hebben met onze drukke levens... nee, dat kan het ook niet zijn, want we hebben juist meer vrije tijd dan vroeger!
"En dat vinden ze geen enkel probleem!!!" is niet wat ik de resultaten van het onderzoek van BMC lees. Conclusie uit het onderzoek is dat bewoners van kleine kernen het teruglopen van de voorzieningen (lang) niet altijd als problematisch ziet. Dit doordat bewoners zelf naar oplossingen zoeken om deze terugloop op te vangen. Dat is een genuanceerder beeld dan dat het geen enkel probleem is.
Op het platteland is men vanouds meer gewend eigen boontjes te doppen. Eerst speelden de kerken een grote rol in het organiseren van maatschappelijke activiteiten, maar sinds de ontkerkelijking ook op het platteland toeslaat (zie de switch van CDA naar VVD en PVV in het zuiden) wordt men individualistischer. Het zijn de steden, met hun sociaal-democratische traditie van 'volksverheffing', die het meest aan de achteruitgang van publieke voorzieningen zullen moeten wennen. Overigens werden de eerste openbare bibliotheken in dit land eind 18e eeuw opgericht in de steden door een liefdadigheidsinstelling, de 'Maatschappij tot nut van 't algemeen'. Niet door de overheid dus.
Juist in de steden verwacht ik dat er vandaag de dag voldoende draagvlak is om dit soort zaken zelf te organiseren.
Het is inderdaad overkomelijk wanneer we in een stad van 4 naar 2 bibliotheken gaan. De primaire voorzieningen voor een grote groep mensen komen daarmee niet onder druk te staan.
Ik kan echter nog steeds niet wennen aan het idee dat op kleine geďsoleerd gelegen dorpjes op bijvoorbeeld het Zeeuws-Vlaamse platteland de basisschool wordt gesloten, de busmaatschappij er geen gat meer in zit om een bus te sturen en de kerk gelijk met het laatste café haar deuren sluit.
Afgelopen zomer in Frankrijk op het platteland geweest?
Ook door de spookdorpen gereden?
Zo erg als Frankrijk of Spanje is het hier gelukkig niet. Het gaat daar zover dat er inderdaad complete dorpen leeg staan. Wel grappig om te zien dat met behulp van Europese subsidies die dorpjes soms een tweede leven krijgen door de grote flux aan Oost-Europese immigranten een 'dorp' kado te doen. Zo is er inmiddels Spaanse vodka! Voor diegenen die toeristisch geinteresseerd zijn in deze ghost towns... http://www.spanishghosttowns.com/
Een ding wordt hier over het hoofd gezien: de voorzieningen zijn belangrijk voor de sociale cohesie in alle gemeenschappen. Er zijn ontmoetingsplekken nodig, die zijn cruciaal voor de leefbaarheid anders krijg je inderdaad spookdorpen. Dan gaat het dus niet over 2 of 4 bibliotheken in een stad, maar of bijvoorbeeld ouderen en kinderen op het platteland eenvoudig toegang hebben tot een dergelijke voorziening. Natuurlijk is er zelfredzaamheid en creativiteit (bij ons herbergt het ene bankfiliaaltje dat er nog is ook een bescheiden bibliotheekje), maar ga nou niet zeggen dat de terugloop van voorzieningen geen probleem is. Voorheen (en nog steeds) gingen er extra gelden naar grote steden, nu heeft her en der het platteland wat meer steun nodig.
Op zich prima dit artikel, om het volk wakker te schudden dat het in de huidige crisissen vaak gaat om een tandje minder luxe, maar nog steeds luxe ten opzichte van waar ons land nog maar enkele decennia geleden in verkeerde (zeg: waar onze ouders aan gewend waren / het mee moesten doen).
Waar we vooral voor moeten waken wat een ander ook al stelde, dat onze kleinere dorpen geen spookdorpen worden omdat er geen ontmoetingspunten meer zijn. Veel individueel gevestigde ondernemingen en maatschappelijke instellingen zijn al uit de dorpen verdwenen omdat het voor hen te duur werd om een pand alleen te bekostigen. Gelukkig zijn daar levensvatbare initiatieven voor in opkomst zoals 1) de Kulturhusen, zeg een dorpshuis-plus, waar meer voorzieningen onder 1 dak de kosten kunnen delen van het pand, energie, receptie etc. In met name OV en GL zijn er daar al tientallen van gerealiseerd. Zie http://www.kulturhus.nl/ . 2) De Brede School, zeg een school-plus, waar in 1 pand een school met bijv. een bibliotheek en/of kinderopvang en/of sporthal en/of you name it, de kosten kunnen delen. 3) een winkel(tje) dat naast de boodschappenfunctie, als ontmoetingspunt kan fungeren en zich kan bedruipen dankzij personeel-met-een-beperking wat lagere kosten geeft en deze mensen ook nog eens een zinvolle dagbesteding geeft. Ook van 2) en 3) zijn al tientallen geslaagde voorbeelden in het land gerealiseerd. 4) In dorpjes waar het echt prijzig wordt om het schooltje te handhaven, komt soms 1 school voor 2 of 3 nabijgelegen dorpen. Ook daar zou men ontmoetingsvoorzieningen bij kunnen concentreren.
Uiteraard is krimp en het verdwijnen van voorzieningen relatief. Waar het om gaat is dat het platteland (voor zover dat in Nederland bestaat, in een land dat eigenlijk een heel dun bevolkte stad is) de mogelijkheid krijgt om initiatieven om krimp te stoppen, kan uitvoeren. En daar schort het nog weleens aan. Vooral Randstadimport verzet zich vaak tegen veranderingen op het platteland. Veranderingen die essentieel zijn om te kunnen overleven en krimp het hoofd te kunnen bieden.
Overigens, wie "the real" krimp wil zien, de gevolgen en de (soms simpele maar o zo geniale) oplossingen gaat mee met de Ruimtevolk-krimpexcursie in oktober 2010.
Een stad hoeft niet zo weinig bibliotheekfilialen over te houden, wanneer er servicepunten in wijkcentra of brede scholen gecombineerd worden met grotere filialen en een hoofdvestiging. Je kan zo een onderscheid maken tussen boeken voor doelgroepen als jonge gezinnen en ouderen, gecombineerd met het afhalen van bestelde boeken, en een centrale grotere voorraad. In Groningen (186.000 inw) worden zo 7 filialen overeind gehouden, naast bibliotheekruimtes in scholen etc.
Laat het stadsbestuur in die stad van 150.000 inwoners eens iets harder nadenken, wie weet levert het meer dan 4 vestigingen op in plaats van minder.
