Web 2.0: alleen voor buurtontwikkeling echt van belang
Web 2.0 is heel wat minder belangrijk voor de relatie overheid-burger dan veel it-specialisten geneigd zijn te denken. Behalve op het terrein van buurtontwikkeling.
Er bestaat binnen de ict-gemeenschap van de overheid momenteel het geloof dat interactieve internettoepassingen de verhouding tussen burger en publieke instellingen ingrijpend zullen veranderen. Maar dat is een miskenning van de rol en verantwoordelijkheid van de overheid.
De web 2.0-toepassingen, zoals interactieve websites en social media, zijn instrumenten waarmee (grote groepen) burgers hun mening kenbaar kunnen maken en hun ideeën in het publieke debat kunnen brengen. Daarmee krijgt het maatschappelijk debat een nieuwe intensiteit: burgers kunnen veel meer informatie raadplegen, kunnen gemakkelijk communities vormen die ergens voor gaan lobbyen en kunnen effectiever de media en de publieke opinie bespelen. Moest je vroeger een brochure uitbrengen, een serie ingezonden brieven plaatsen, een nationale organisatie oprichten of een demonstratie organiseren, nu doe je dat vanachter je bureau en je hoeft zelfs niet eens met je medestanders te vergaderen. Dat regelen de social networks voor je.
Maar in wezen is deze ontwikkeling niets anders dan het scherper articuleren van een standpunt en meer massa organiseren op een bepaald issue. Het verandert niets aan de essentiële taak van de overheid dat zij belangen moet afwegen, zich niet mag laten leiden door een gepassioneerde minderheid, haar budget moet bewaken en niet per half jaar van standpunt en beleid mag veranderen. Integendeel: juist in deze vluchtige samenleving dient de overheid een baken van betrouwbaarheid en geloofwaardigheid te zijn, hoe moeilijk dat ook is.
De overheid heeft tot taak op een betrouwbare manier de complexe samenleving te laten functioneren en (sociale) grondrechten veilig te stellen. Die rechten garanderen een minimum aan vrijheid, veiligheid, sociale zekerheid, een schoon milieu, rechtszekerheid, voedselkwaliteit, mobiliteit en de collectieve financiering daarvan. Dat zijn zaken die op nationaal en steeds meer op Europees niveau worden geregeld.
Ook al wordt de samenleving mondiger, is er een roep om een kleinere overheid en worden steeds meer zaken op Europees niveau geregeld, het is zeer onwaarschijnlijk dat de overheid op dit gebied over enkele jaren haar werk kan staken en dat de burgers hun eigen boontjes zullen doppen.
Omgangsvormen
De it-gemeenschap wijst echter op succesvolle interactieve projecten in buurten waarbij burgers doorslaggevende invloed hebben gehad op de besluitvorming. Is daar dan niet de verhouding tussen burger en overheid fundamenteel veranderd? Is het dan niet duidelijk dat de overheid, wanneer zij zich luisterend opstelt en burgers de ruimte geeft, tot een andere aanpak komt dan in het oude top-downmodel?
Zeker, die voorbeelden zijn er. Zij duiden op nieuwe omgangsvormen tussen overheid en burgers. Maar alle voorbeelden die ik ken, hebben gemeenschappelijk dat zij op kleine schaal spelen, in duidelijke gedefinieerde projecten, die met de directe leefomgeving of voorzieningen van de betrokken mensen te maken hebben.
Dan is het inderdaad mogelijk met een mooie website burgers mee te laten denken over de inrichting van een wijk, adviezen te laten geven en zelfs keuzen te laten maken. Al komt het maar heel zelden of nooit (?) voor dat een gemeentebestuur haar eindverantwoordelijkjheid uit handen geeft.
Op alle hogere schaalniveaus dan van een buurt of een kleinschalig project zijn er twee factoren waardoor dit model niet toepasbaar is.
Ten eerste: op de schaal van een stad, regio, provincie of rijk en bij andere onderwerpen (veiligheid, sociale zekerheid) is de betrokkenheid van burgers zeer gering. Alleen professionals en een heel klein groepje hooggemotiveerden neemt dan aan interactieve processen deel.
Natuurlijk zijn er projecten rond bijvoorbeeld de Nota Ruimte waarbij tienduizenden burgers via digitale media mochten adviseren over de ruimtelijke inrichting van Nederland. Maar de abstracte vraagstelling die daarbij wordt voorgelegd, sluit volstrekt niet aan bij de concrete keuzen die in de corridors of power worden gemaakt.
De tweede reden is dat de onderwerpen van overheidshandelen zeer complex zijn. Niet alleen intrinsiek maar ook door de politieke context waarin ze staan, zoals partijpolitieke en maatschappelijke verhoudingen en de internationale orde. Het is niet denkbaar dat interactieve webtoepassingen het mogelijk maken dat burgers daarin direct gaan meebeslissen.
Dit wil niet zeggen dat web 2.0 niet gebruikt zou kunnen worden om burgers meer stem te geven en om hun voorkeuren te peilen. Dat kan heel waardevol zijn en inzichten toevoegen, maar het is ook niet méér dan dat, behalve, zoals gezegd, waar het de directe leefomgeving betreft.
Web 2.0 is dus primair een nieuw communicatiemiddel in de interactie tussen burgers en overheid, maar niet een middel dat de rollen zal omdraaien. En dat is misschien maar goed ook, want anders zouden de grootste schreeuwers de meeste invloed krijgen.
----
Foto boven:Mararie
Pieter Maessen
Pieter Maessen is senioradviseur bij De Wijde Blik Communicatie-advies. Hij is gespecialiseerd in ruimtelijk-economische ontwikkelingen. pieter.maessen@maessenweb.nl
RELEVANTE LINKS
www.hec.nl/files/ver...
Print dit artikel
Sociale media zijn vaak opiniemakend, sfeermakend, stemmingmakend.
Misschien niet helemaal aansluitend bij bovenstaande tekst, is de invloed van sociale media enorm groot http://wp.me/sY9nM-hyves
Door een bepaalde vraagstelling, door woordkeuzes, door agressief mening verwoorden, duw je de lezer vaak in een bepaalde richting ..
dus het nationale twitterdebat waaraan 30.000 mensen deelnamen laat zien dat er alleen plaats is voor " professionals en een heel klein groepje hooggemotiveerden" zoals in de tekst staat?
kom nou, als je via twitter al 30.000 mensen zo gek krijgt betrokkenheid te tonen is er echt wel iets aan de hand.
Ook de tekst "dat de onderwerpen van overheidshandelen zeer complex zijn. Niet alleen intrinsiek maar ook door de politieke context waarin ze staan, zoals partijpolitieke en maatschappelijke verhoudingen en de internationale orde." heeft een hoog regentesk gehalte. Alsof het volk stom en dom is....
Beste Pieter,
Je bent nog niet verloren, maar moet wel wat meer gaan begrijpen van nieuwe media en vooral de mechanismen er achter
die zijn in deze context
- zelforganisatie van burgers
- complexiteit reductie door te werken aan vertrouwen
Je stelt zelf al dat problemen soms complex zijn. Maar is dat wel zo, is het niet gebrekkige communicatie en te veel kokervisie?
In de veranderkunde kennen we het \\\"meervoudig kijken\\\"
dat meervoudig kijken kan ook betekenen dat je organiseert dat vele burgers hun visie geven en zo op internet en in hun participatie een eigen beeld vormen van het probleem.
Juist door die interactie krijgen ze vertrouwen in hun eigen begrip van het probleem. De complexiteit neemt in hun perceptie dan af, waardoor ze het eerder vertrouwen.
En daardoor zijn ze eerder geneigd voorgestelde oplossingen van anderen te accepteren.
Complexiteit en vertrouwen zijn een beetje communicerende vaten.
En naarmate het vertrouwen toeneemt, stijgt ook de nuttige deelname aan de kant van sociale media.
Werken aan vertrouwen leidt tot duurzame ruimtelijke ontwikkeling
http://bit.ly/vertrouwen
Vergeet ook niet de invloed van je opdrachtgevers op je eigen perceptie
Ambtenaren zijn soms heel negatief bezig, en willen juist interactie met burgers vermijden.
begrijpelijk dat je opdrachtgevers het vruchtbaar benutten van sociale media,of eigenlijk interactie met burgers dan willen vermijden.
Zie bijvoorbeeld het opstellen van het Ruimtelijk Perspectief Windenergie (nog niet publiek, want te slecht en te negatief)
VROM staat negatief ten opzichte van windenergie op het land. Ze zullen het zelf ontkennen, maar dat blijkt uit hun daden.
Zo is er overal in Nederland op een goede en mooie manier windenergie te winnen, maar VROM vind het windenergie negatief en bedenkt dat windmolens moeten worden opgesloten in concentratie gebieden.
Er staan ook andere mogelijkheden in het document, al zijn ook die natuurlijk weer negatief verwoord.
Dus hoewel er in windenergie heel goed op een positieve manier is te communiceren, ook inhoudelijk over het VROM document. Blijven ze op VROM staan kijken bij een negatieve ontwikkeling.
En willen ze al 2 jaar lang niet publiekelijk communiceren over de ontwikkeling van windenergie.
Als je deze sabotage van de kabinetsdoelstelling ziet, begrijp je dat communicatie met web 2.0 ongewenst is voor dergelijke ambtenaren.
Maar verwar zo'n houding bij opdrachtgevers niet met de mogelijkheden van sociale media en zelforganisatie als de context wel goed is.
http://www.vkblog.nl/bericht/325004/De_bezem_door_VROM_en_EZ_voor_een_echt_duurzamer_Nederland
Kracht van een goede ict-toepassing is juist dat informatie op het gewenste schaalniveau aangeboden kan worden. Bijvoorbeeld een digitale structuurvisie is in zijn geheel voer voor discussie tussen professionals, maar biedt juist ook de mogelijkheid om tot kavelniveau in te zoomen en burgers te laten zien wat de consequenties voor hun eigen leefomgeving zijn (en indien de mogelijkheid wordt geboden om meteen digitaal in te spreken). Ict moet hierbij nadrukkelijk gezien worden als uitbreiding van de bestaande informatiestromen. Kijk eens op www.nederkaart.nl voor andere voorbeelden hoe nieuwe media ingezet kan worden voor een betere interactie.
